🛢 تنگههای جایگزین هرمز؛ نفت از کدام مسیر میگذرد؟
بسته شدن عملی تنگه هرمز از اواخر فوریه، جریان نفت خاورمیانه را به مسیرهای تازهای انداخته است. آمار آژانس اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) نشان میدهد که در سهماهه دوم امسال فقط ۴.۹ میلیون بشکه در روز از این تنگه عبور کرده؛ در حالی که این رقم در سهماهه آخر ۲۰۲۵ معادل ۲۱.۶ میلیون بشکه بود. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، هم گفته مدیریت تنگه «هرگز به وضعیت قبل از جنگ برنخواهد گشت». اما ۱۶.۷ میلیون بشکهای که از هرمز خارج شده، از بین نرفته؛ به مسیرهای دیگر رفته و هزینه حمل را بالا برده است. قیمت نفت برنت چهارشنبه به ۹۱.۶۲ دلار و وست تگزاس اینترمدیت به ۸۵.۵۶ دلار رسیده؛ بخشی از این رشد، هزینه همین تغییر مسیر است.
مهمترین نقطه جایگزین، بابالمندب در جنوب دریای سرخ است. عربستان صادرات خود را از طریق خط لوله شرقی-غربی به بندر یانبو منتقل کرد و بارگیری این بندر از ۲۴۰ هزار بشکه در روز در سال گذشته به ۳.۵ میلیون بشکه در ژوئن رسید. گذر از بابالمندب در سهماهه دوم امسال به ۸.۱ میلیون بشکه در روز رسید؛ تقریباً دو برابر نیمه اول ۲۰۲۵ که ۴.۲ میلیون بود. اما انصارالله یمن از ۲۰ ژوئیه محاصره دریایی علیه عربستان اعلام کرده و حملاتی به نفتکشها و تأسیسات آرامکو در جیزان و یانبو انجام داده است. شمار عبورهای قابل ردیابی در هفته ۳ اوت به ۲۰۰ مورد رسید؛ کمترین رقم در یک سال اخیر. نکته جالب اینکه دو نفتکش با خدمه چینی توانستند محموله سعودی را بدون آسیب عبور دهند؛ به نظر میرسد هدف انصارالله محموله نیست، بلکه مالکیت و پرچم کشتی است.
مسیر جایگزین، دور زدن آفریقا از طریق دماغه امید است که ۳۵۰۰ مایل دریایی و ۱۰ تا ۱۴ روز زمان اضافه میخواهد. هزینه سوخت اضافه برای یک محموله سعودی حدود ۱.۶ میلیون دلار و هزینه کانال یک میلیون دلار دیگر برآورد شده است. عربستان میتواند بخشی از نفت را از طریق کانال سوئز و خط لوله سومد به شمال بفرستد، اما ظرفیت این مسیرها محدود است.
💡 نکته غیربدیهی این است که انسداد هرمز نه به حذف عرضه، بلکه به بازآرایی لجستیک جهانی انجامیده است. بازار نفت اکنون با دو ریسک همزمان روبهروست: کاهش ظرفیت عبور از هر دو تنگه حیاتی و افزایش هزینه حمل که بهصورت ماندگار در قیمتها باقی میماند. برای ایران، این وضعیت به معنای تغییر معادلات درآمدی و افزایش حساسیت بازار به هر تحرک نظامی در دریای سرخ است.
#ایرانوبان #تحلیل_خبر #بازار_نفت