🏛 وقتی دلار چند قیمت داشت — قسمت 1 از 3
صف نان تمام نشده بود که صف دلار هم شروع شد. سال ۱۳۶۰، تازه جنگ تحمیلی یک ساله شده بود. در بازار آزاد، دلار تا ۱۵۰ تومان هم رسیده بود. اما نرخ رسمی دولتی، ۷ تومان بود. یک دلار، دو قیمت؛ و این تازه اول ماجرا بود.
دولت برای کنترل واردات و حمایت از کالاهای اساسی، ارز را چندنرخی کرد. نرخ ترجیحی برای گندم، روغن و دارو؛ نرخ رقابتی برای مواد اولیه صنعتی؛ و نرخ آزاد برای بقیه. این یعنی یک کالا با دلار ۷ تومانی وارد میشد و همان کالا در بازار با قیمت دلار آزاد فروخته میشد. فاصله ۲۰ برابری، رانت بزرگی ساخت.
کوپن فقط برای خوراک نبود. سهمیه ارز مسافرتی، ارز دانشجویی و ارز درمانی هم تعریف شد. اما تقاضا بیشتر از سهمیه بود. بازار غیررسمی رونق گرفت. هر که به نرخ رسمی ارز میگرفت، میتوانست با چند برابر قیمت بفروشد. این شکاف، اقتصاد جنگ را از درون میخورَد. اما هنوز کسی نمیدانست این معمای چندنرخی تا کجا پیش خواهد رفت.
💡 آینه امروز: هنوز هم ارز ترجیحی و نرخ نیما در کنار بازار آزاد، همان شکاف دیروز را تداعی میکند. رانت و تقاضای کاذب، میراث آن سالهاست.
#تاریخ_ایران #ایرانوبان #اقتصاد_جنگ