ایرانوبان | نگهبان ایران🏛 تغییر قواعد بازی: بودجه و تولید در جنگ — قسمت 2 از 3
در میانه جنگ، فشار بر منابع و نیازهای جبهه و شهرها، دولت را وادار به بازتعریف نقش خود در اقتصاد کرد. بودجه جنگی، که دیگر صرفاً یک سند حسابداری نبود، به ابزاری برای هدایت ظرفیت‌های تولیدی کشور تبدیل شد. این تغییر، نهادهای دولتی را به سمت برنامه‌ریزی متمرکزتر سوق داد و قواعد تخصیص منابع را دگرگون کرد. تولید، از حالت بازارمحور فاصله گرفت و به سمت رفع نیازهای استراتژیک جنگی و کالاهای اساسی هدایت شد. این امر مستلزم ایجاد نهادهای نظارتی و اجرایی جدیدی بود که بر زنجیره تامین و توزیع کنترل بیشتری اعمال کنند.
برای تامین هزینه‌های فزاینده جنگ، دولت به ابزارهای مالیاتی و غیرمالیاتی متوسل شد. این فشار بر منابع، ظرفیت دولت را برای جمع‌آوری و تخصیص منابع افزایش داد و سازوکارهای جدیدی برای کنترل و نظارت بر این فرآیندها شکل گرفت. نهادهای متعددی با وظایف تنظیم‌گری و اجرایی در زمینه قیمت‌گذاری، جیره‌بندی و توزیع کالاها پدید آمدند که دامنه نفوذ دولت را در اقتصاد گسترش دادند. این تغییرات، در عمل، قواعد بازی اقتصادی را برای فعالان بخش خصوصی و دولتی بازنویسی کرد.
تمرکز بر تولید کالاهای استراتژیک و اساسی، ترکیب تولید کشور را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
🔙 قسمت قبل: ⟦post:482|قسمت 1 سریال «اقتصاد جنگ ایران و عراق — نهاد و حکمرانی»⟧