کاهش انتشار آلایندهها در چین همزمان با تنشهای نظامی در ایران؛ امیدهای تازه برای گذار از کربن
تحلیلهای جدید نشان میدهد که پس از آغاز جنگ میان آمریکا و اسرائیل در ایران، میزان انتشار دیاکسید کربن در چین به دلیل کاهش شدید مصرف نفت و رشد مستمر استفاده از خودروهای الکتریکی و حملونقل عمومی، ۱ درصد کاهش یافته است. این گزارش نقش انرژیهای پاک را در تعدیل شوکهای قیمتی ناشی از بحران تنگه هرمز برای بزرگترین واردکننده نفت جهان برجسته میکند و این امید را تقویت میکند که چین، بزرگترین تولیدکننده گازهای گلخانهای، به نقطه عطفی در کربنزدایی از اقتصاد خود نزدیک شده است.
کاهش واردات و ثبات بازار نفت طبق دادههای انرژی سه ماهه دوم که توسط اداره ملی آمار چین گزارش و توسط مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک (CREA) تحلیل شده است، چین با وجود کاهش ۳۲ درصدی واردات نفت، توانست حجم کلی حملونقل را افزایش دهد. این کاهش که معادل حدود یک میلیون بشکه در روز است، به بزرگترین مشتری نفت جهان کمک کرد تا قیمتهای جهانی نفت را تثبیت کند؛ هرچند قیمتها در هفتهها و ماههای پس از اولین حملات هوایی آمریکا در اواخر فوریه، حدود ۶۰ درصد افزایش یافت.
تحلیلها نشان میدهد که دو سوم این کاهش واردات از طریق کاهش ذخایر استراتژیک نفت و نه افزایش آنها تأمین شده است و یکسوم باقیمانده عمدتاً ناشی از کاهش تقاضا بوده است. مصرف کلی نفت در این کشور ۹ درصد و در بخش حملونقل ۱۶ درصد کاهش یافت. در حالی که تعداد زیادی از خودروهای بنزینی و دیزلی از جادهها کنار رفتند، شاهد افزایش چشمگیر سفرهای انجام شده با خودروهای الکتریکی، اتوبوسها، قطارها و کامیونها بودیم.
تسریع در روند برقیسازی این روند برقیسازی مدتها پیش از بحران تنگه هرمز آغاز شده بود. چین با فاصله زیاد، بزرگترین تولیدکننده، مصرفکننده و صادرکننده باتری، خودروهای الکتریکی، توربینهای بادی و پنلهای خورشیدی در جهان است. اختلال در عرضه نفت از منطقه خلیج فارس، ضرورت اقتصادی و استراتژیک کاهش وابستگی به نفت را تقویت کرده است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، تغییر جهت چین به سمت خودروهای الکتریکی، معادل کل مصرف نفت بریتانیا در یک دوره شش ماهه را جایگزین کرد.
لوری میلیویرتا، تحلیلگر ارشد مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک، معتقد است که کربنزدایی از بخش حملونقل شتاب گرفته است و این موضوع استراتژی امنیت انرژی چین را تأیید میکند. او خاطرنشان کرد که این نخستین بار است که کاهش کلی انتشار آلایندههای چین، به جای کاهش مصرف زغالسنگ، ناشی از کاهش مصرف نفت است.
چشمانداز گذار از سوختهای فسیلی با وجود اینکه تولید برق از زغالسنگ در این فصل به دلیل تغییر انگیزههای اقتصادی و تأخیر در تطبیق شبکه برق (که منجر به اتلاف قابل توجه انرژیهای بادی و خورشیدی شد) افزایش یافت، ناظران معتقدند روند بلندمدت چین به سمت دور شدن از سوختهای فسیلی است.
دکتر مویی یانگ، تحلیلگر ارشد موسسه Ember، میگوید که اوج مصرف سوختهای فسیلی در سطوح استانی و بخشی در حال نمایان شدن است. او تأکید میکند که بحران ایران این ضرورت را تقویت کرده و توانایی چین در جذب اثرات این بحران، اعتماد به ادامه این مسیر را افزایش میدهد. از نظر او، ریسک وابستگی به واردات نفت بهطور فزایندهای از حوزه ژئوپلیتیک نشأت میگیرد؛ ریسکی که هیچ کشوری نمیتواند بهطور مؤثر آن را مدیریت کند، بنابراین استراتژی کارآمدتر، کاهش کامل این وابستگی است.