ایرانوبان | نگهبان ایرانچین ناجی جنگ باخته ترامپ نخواهد شد
پکن در قبال ایران مسیری محتاطانه را در پیش گرفته است و تمایلی ندارد تا برای پایان دادن به درگیری‌ها به نفع واشنگتن، تهران را تحت فشار بگذارد. این رویکرد ریشه‌ای عمیق در راهبرد کلان چین در خاورمیانه و روابط تاریخی این کشور با ایران دارد.
واکنش رسانه‌های چینی به تحولات منطقه
در ۴۸ ساعت پس از حملات حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی اصلی ریاض، رسانه‌های اصلی چین تمرکز خود را معطوف به پیشنهاد ایران برای میانجی‌گری میان طرف‌های درگیر کردند. این پیشنهاد طی تماس تلفنی میان وزرای خارجه ایران و عربستان سعودی در تاریخ ۱۱ اکتبر مطرح شد، یعنی تنها چند ساعت پس از آنکه موشک‌های حوثی جان ۱۳ نفر را گرفته و ده‌ها تن دیگر را زخمی کردند.
پوشش خبری مشتاقانه چین از پیشنهاد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پی گزارش پیشینی در ماه سپتامبر صورت گرفت که نشان می‌داد پکن به طور خصوصی ایران را برای میانجی‌گری میان عربستان سعودی و حوثی‌ها ترغیب می‌کند. با این حال، این امر همچنین نشان می‌دهد که چرا پکن انگیزه چندانی برای تحت فشار گذاشتن ایران جهت پایان دادن به جنگ بر اساس خواسته‌های واشنگتن ندارد.
اشتراک منافع در کاهش نقش ایالات متحده
چین از پذیرش مسئولیت بیشتر توسط خاورمیانه در قبال امنیت خود حمایت می‌کند و تمایل این کشور برای کاهش نقش ایالات متحده در منطقه، از دیرباز یکی از اهداف مشترک در روابط پکن و تهران بوده است.
به عنوان نمونه، در یکی از پژوهش‌های سال ۱۹۸۱، پژوهشگران چینی توصیه کردند که پکن به طور فعال جایگاه ایران را در خلیج فارس تقویت کند تا دسترسی ایالات متحده به نفت منطقه محدود شود، در حالی که منافع نفتی خود را نیز حفظ کند. در طول جنگ ایران و عراق در سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ (۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸)، مقام‌های ارشد چینی بارها خواستار خروج نیروهای آمریکایی از خلیج فارس شدند و متعاقباً به مداخله ایالات متحده به2 نفع کویت پس از حمله عراق به این کشور در سال ۱۹۹۰ اعتراض کردند.
در سال‌های اخیر، چین اظهارات خود درباره لزوم خروج ایالات متحده از منطقه را ملایم‌تر کرده است، اما همچنان از کشورها و مناطق می‌خواهد تا در نظم چندقطبی مورد نظر پکن، مسئولیت منافع امنیتی خود را بر عهده بگیرند. ابتکار امنیت جهانی چین بارزترین تجلی این منافع است.
سوءبرداشت دولت ترامپ از منافع پکن
برخی ممکن است استدلال کنند که منافع اقتصادی قابل توجه پکن در منطقه، این کشور را در سال‌های اخیر به تضمین‌های امنیتی ایالات متحده وابسته کرده است. همچنین حقیقت دارد که چین همواره رابطه پیچیده‌ای با ایران داشته و به نوعی فاصله خود را حفظ کرده است و بعید به نظر می‌رسد که چین روزی به خاطر ایران وارد جنگ شود.
شاید به همین دلیل است که دولت ترامپ تاکنون منافع چین را به درستی درک نکرده است. بارزترین نمونه این است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در ماه مارس از چین خواست تا برای محافظت از مسیرهای کشتیرانی تجاری، ناوهایی را به خلیج فارس اعزام کند. چین به این درخواست پاسخ نداد، اما ممکن است ترامپ نمی‌دانست که چین در جریان جنگ ایران و عراق نیز تنها عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل بود که هیچ کشتی‌ای برای محافظت از خطوط دریایی اعزام نکرد؛ و این در حالی بود که چین به قطعنامه ۵۵۲ شورای امنیت که از ایران می‌خواست حملات به کشتی‌های بی‌طرف را متوقف کند، رأی مثبت داده بود.