ایرانوبان | نگهبان ایرانچگونه آمریکا درآمدهای نفتی عراق را کنترل می‌کند؟
با وجود خروج نیروهای آمریکایی از عراق، واشنگتن همچنان کنترل مؤثری بر دلارهای حاصل از درآمدهای نفتی این کشور دارد. این اهرم فشار استثنایی، نفوذ قابل توجهی بر امور بغداد و پویایی‌های منطقه‌ای از جمله روابط با ایران ایجاد کرده است.
آمریکا چگونه درآمدهای نفتی عراق را کنترل می‌کند؟
این کنترل عمدتاً از طریق مدیریت درآمدهای نفتی عراق در بانک فدرال رزرو نیویورک (Federal Reserve Bank of New York) اعمال می‌شود. پس از حمله سال ۲۰۰۳، ائتلاف موقت به رهبری آمریکا، صندوق توسعه عراق (Development Fund for Iraq - DFI) را در فدرال رزرو نیویورک تأسیس کرد. هدف این صندوق جمع‌آوری درآمدهای نفتی برای بازسازی و توسعه بود و همچنین از این درآمدها در برابر دعاوی حقوقی و مطالبات مربوط به دوران صدام حسین محافظت می‌کرد. فرمان اجرایی رئیس‌جمهور وقت، جورج دبلیو بوش، برای ایجاد این سازوکار توسط تمام رؤسای جمهور پس از او تمدید شده است. صندوق توسعه عراق در نهایت به حسابی برای بانک مرکزی عراق در فدرال رزرو نیویورک تبدیل شد و تا امروز نیز به همین شکل باقی مانده است.
این اهرم فشار چه نفوذی به آمریکا بر عراق می‌دهد؟
نفت مهم‌ترین منبع درآمدی عراق است که حدود ۹۰ درصد بودجه دولتی را تشکیل می‌دهد. این امر به واشنگتن نفوذ قابل توجهی بر ثبات اقتصادی و سیاسی این کشور می‌بخشد. زمانی که دولت عراق در سال ۲۰۲۰ از نیروهای آمریکایی خواست تا این کشور را ترک کنند، گزارش‌ها حاکی از آن بود که واشنگتن تهدید کرده است دسترسی عراق به وجوه فدرال رزرو نیویورک را قطع خواهد کرد که در نهایت بغداد عقب‌نشینی کرد. اگرچه عراق از سال‌های اولیه اشغال، کنترل بیشتری بر امور مالی خود به دست آورده است، اما این ارتباط نشان‌دهنده نفوذ پایدار آمریکا بر چشم‌انداز اقتصادی عراق است، حتی با وجود اینکه عراق به دنبال تأکید بر حاکمیت و استقلال خود است.
چرا این سازوکار تا این حد دوام آورده است؟
مقامات دولتی عراق که نخواستند نامشان فاش شود، به رویترز گفتند که این سیستم به تثبیت ثبات مالی عراق و حفاظت از دارایی‌های دولتی کمک کرده است. آنها افزودند که این سازوکار اعتماد بین‌المللی به مدیریت درآمدهای نفتی را افزایش می‌دهد، دسترسی به دلارهای آمریکایی مورد نیاز برای تجارت و واردات را تسهیل می‌کند و از درآمدها در برابر مطالبات خارجی و شوک‌های مالی، از جمله مطالبات طلبکاران و دعاوی حقوقی، محافظت می‌کند. این ترتیبات از ثبات نرخ ارز حمایت کرده و اعتماد به اقتصاد عراق را تقویت می‌کند، در حالی که به تقویت نهادهای مالی داخلی و اعمال حاکمیت اقتصادی بیشتر کمک می‌کند. همچنین به دولت اجازه می‌دهد تا در برابر برخی بازیگران، مانند گروه‌های متحد ایران که به دنبال محدودیت‌های کمتر بر دسترسی به دلار هستند، مقاومت کند. سال گذشته، آمریکا تحریم‌هایی را علیه بانک‌ها و افراد عراقی اعمال کرد که آنها را به پول‌شویی برای ایران متهم کرده بود.
این سازوکار چه تأثیری بر عراق داشته است؟
محدودیت‌های شدید بر عرضه دلار آمریکا منجر به ایجاد یک بازار موازی و غیررسمی برای دلار شد که در نتیجه آن تفاوت قیمتی بین نرخ رسمی ارز تعیین شده توسط بانک مرکزی و نرخ بازار سیاه به وجود آمد. این تفاوت قیمت اساساً یک حق بیمه ریسک (risk premium) برای معامله در خارج از سیستم رسمی است. در دوره دوم ریاست جمهوری خود، دونالد ترامپ کارزار فشار حداکثری را علیه ایران دنبال کرد که عراق اغلب در این میان گرفتار شد، زیرا تهران از آن به عنوان یک شریان حیاتی اقتصادی استفاده کرده است. جنگی که او در ۲۸ فوریه با اسرائیل علیه ایران آغاز کرد، فشار بیشتری بر بغداد وارد کرد.