ایرانوبان | نگهبان ایرانشکست ممنوعیت کشت خشخاش در افغانستان؛ کشاورزان می‌گویند راهی برای سیر کردن کودکان خود ندارند 🌾
محمد یونس یاور، سید حسیب و احمد مسیح نوری
باب یوسف، افغانستان، ۲۹ اکتبر (رویترز) — در روستایی در شمال افغانستان، فرش‌ها همچنان بر دیوارهای خانه محمد داود آویزان هستند و آینه‌های منبت‌کاری‌شده نور را بازمی‌تابانند؛ یادگارهایی از سال‌هایی که تنها یک فصل برداشت خشخاش می‌توانست هزینه‌های زندگی خانواده‌اش را برای تمام سال تأمین کند.
اما این مرد ۲۸ساله می‌گوید که اکنون روزهای خود را خم‌شده روی مزارع پنبه و گندم می‌گذراند؛ مزارعی که به زور امرار معاش او را تأمین می‌کنند. او در خانه‌اش در روستای باب یوسف واقع در ولایت بلخ در مصاحبه‌ای گفت: «وضعیت خوبی داشتیم. حالا فرزندانم دچار سوءتغذیه شده‌اند.»
بازگشت به مزارع خشخاش
در سال‌های گذشته، مزارع خشخاش افغانستان حدود ۸۰ درصد از تریاک جهان را تولید می‌کردند؛ ماده‌ای که در ساخت مورفین و همچنین مواد مخدر غیرقانونی مانند هروئین کاربرد دارد.
چهار سال پیش، طالبان ممنوعیت سختی را بر کشت تریاک اعمال کردند به‌طوری‌که خشخاش تقریباً از مزارع افغانستان ناپدید شد. اما اکنون فرمان رهبر ارشد آن‌ها به دلیل یک مشکل عملی رو به تضعیف است: محصولات قانونی درآمدی ندارند و بسیاری از کشاورزان افغان می‌گویند برای سیر کردن فرزندان خود با مشکل مواجه هستند.
دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) روز پنج‌شنبه اعلام کرد که برخی از کشاورزان دوباره به کشت خشخاش روی آورده‌اند و میزان کشت در سال جاری به شدت افزایش یافته است؛ روندی معکوس که می‌تواند بازارهای هروئین را تا مناطق دوری مانند اروپا دستخوش تغییر کند.
پولک اوک سری (Polleak Ok Serei)، نماینده کشوری دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل در افغانستان، به رویترز گفت که بسیاری از کشاورزان «هیچ چاره‌ای جز بازگشت به کشت خشخاش ندارند.»
داود گفت که او همچنان از ممنوعیت پیروی می‌کند، اما در روزهای بد، درآمدی معادل یک چه چهلم (یک چهلم) زمانی که خشخاش کشت می‌کرد به دست می‌آورد.
همه همسایگان او از این قانون پیروی نمی‌کنند. سازمان ملل گزارش داد ولایت بلخ که سال گذشته عاری از خشخاش شناخته شده بود، امسال دوباره شاهد کشت این محصول است؛ هرچند با وجود نظارت مداوم طالبان، تعداد کمی از کشاورزان جرئت اعتراف به آن را دارند.
آمارهای نگران‌کننده و افت درآمد کشاورزان
بر اساس تصاویر ماهواره‌ای تحلیل‌شده توسط سازمان ملل، میزان کشت در سراسر افغانستان در سال جاری نسبت به سال ۲۰۲۵ بیش از چهار برابر شده و به تخمین ۴۳,۳۰۰ هکتار رسیده است. کشاورزان اکنون خشخاش را در میان مزارع غلات و پشت دیوارهای گلی از مقام‌های طالبان پنهان می‌کنند.
این میزان کشت همچنان حدود یک‌چهارم سطح ۱۷۷,۰۰۰ هکتاری است که در سال ۲۰۲۱، یعنی یک سال پیش از اعمال ممنوعیت توسط طالبان، کاشته شده بود.
با این حال، سازمان ملل اعلام کرد فروش تریاک در افغانستان در سال جاری حدود ۵۲۵ میلیون دلار درآمد ایجاد کرده است که این رقم، به استثنای سال ۲۰۲۲ که ممنوعیت طالبان قیمت‌ها را به شدت افزایش داد، بالاترین رقم از سال ۲۰۱۸ تاکنون محسوب می‌شود.
طالبان یافته‌های این گزارش را رد کرد و گفت میزان واقعی کشت حدود نصف برآورد سازمان ملل است و تلاش‌ها برای ریشه‌کن کردن خشخاش ادامه دارد. وزارت داخله تحت اداره طالبان به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخی نداد.
فشار اقتصادی و بحران سوءتغذیه کودکان 📉
گروه‌های امدادی می‌گویند در مناطق کشاورزی کشور، فشار اقتصادی به مرحله بحرانی رسیده است. پیامدهای این وضعیت به شکلی روزافزون در میان کودکان نمایان می‌شود. آژانس‌های سازمان ملل ماه جاری هشدار دادند که ۱۰ استان از ۳۴ استان افغانستان در سال جاری با سطوح بحرانی سوءتغذیه کودکان مواجه بوده‌اند و این رقم ممکن است در سال ۲۰۲۷ به ۱۴ استان افزایش یابد.
به گفته آن‌ها، با وجود برداشت‌های بهتر، هزینه‌های بالا و قیمت پایین محصولات کشاورزی، کشاورزان فقیرتر را تحت فشار قرار داده و دسترسی خانواده‌ها به مواد غذایی را محدود کرده است.
دیپلمات‌ها می‌گویند قطع کمک‌های خارجی و انزوای بین‌المللی طالبان به دلیل سرکوب حقوق زنان نیز نقش بسزایی در این وضعیت داشته است. اما در مرکز بهداشتی علم‌خیل در بلخ، پزشکان و بیماران دلیل اصلی افزایش موارد شدید سوءتغذیه را کاهش درآمد کشاورزی عنوان می‌کنند. در بیرون از این درمانگاه، چالش‌های معیشتی خانواده‌ها همچنان پابرجا است.