ایرانوبان | نگهبان ایرانسفر روبیو به آسیای مرکزی همزمان با تمرکز سایر مقام‌های آمریکایی بر کانون‌های بحران سیاست خارجی
در حالی که جنگ ایران ادامه دارد، عربستان سعودی با حوثی‌ها می‌جنگد و شکاف تازه‌ای در روابط ایالات متحده و اوکراین ایجاد شده است، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، روز یکشنبه عازم ازبکستان می‌شود؛ کشوری که فاصله زیادی با بزرگ‌ترین چالش‌های سیاست خارجی آمریکا دارد. این مقام ارشد دیپلماسی ایالات متحده طبق برنامه روز یکشنبه در سمرقند فرود می‌آید تا با رهبران گروه «سی ۵ بعلاوه یک» (C5+1) که شامل ایالات متحده و کشورهای مسلمان‌نشین پس از شوروی یعنی ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ترکمنستان است، دیدار کند.
توجه ویژه به آسیای مرکزی
مقام‌های آمریکایی آسیای مرکزی را که سرشار از منابع طبیعی است و میان چین، روسیه و ایران قرار دارد، شایسته توجهی بیشتر از دوران پیشینیان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، توصیف کرده‌اند. ترامپ نوامبر گذشته میزبان رهبران C5 در کاخ سفید بود؛ زمانی که قزاقستان موافقت کرد به توافق‌های ابراهیم بپیوندد؛ سلسله توافق‌هایی که بر اساس آن کشورهای مسلمان‌نشین روابط خود را با اسرائیل عادی‌سازی کرده یا عمق بخشیده‌اند. به طور جداگانه، ترامپ سپتامبر گذشته در مجمع عمومی سازمان ملل متحد با شوکت میرضیایویچ، رئیس‌جمهور ازبکستان، دیدار کرد.
رویکرد متفاوت در سفرهای دیپلماتیک
صرف نظر از سیاست‌های منطقه‌ای، این سفر با الگویی نوظهور همخوانی دارد که در آن روبیو اغلب به مناطقی سفر می‌کند که در مرکز چرخه اخبار قرار ندارند، در حالی که برخی از پرونده‌های پرمخاطره‌تر سیاست خارجی را به سایر دستیاران ترامپ از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستاده‌های ویژه، و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، واگذار می‌کند.
برای نمونه، روبیو از زمان تصدی وزارت خارجه به کی‌یف یا مسکو سفر نکرده است. او اوایل همین ماه در جریان گفتگوها میان مقام‌های آمریکایی و اوکراینی در فلوریدا، که در آن مقام‌های آمریکایی بر توقف حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسی تأکید کردند، حضور نداشت. ونس، و نه روبیو، در ماه آوریل طی گفتگوهای صلح با ایران در پاکستان نمایندگی ایالات متحده را بر عهده داشت. سفر قبلی روبیو در اوایل اکتبر او را به یونان، پرتغال و ایسلند برد.
مقام‌های دولت ترامپ معمولاً هرگونه این ایده را که مقام‌های سطح کابینه باید سفرهای خود را روی پایتخت‌های ژئوپلیتیک و نقاط بحرانی متمرکز کنند، رد کرده‌اند. کریستفر لاندائو، معاون وزیر امور خارجه، هفته گذشته در شبکه اجتماعی ایکس گفت این ایده که تنها مقصدهای خاصی سزاوار بازدید وزیر امور خارجه هستند، «به شکلی کامل انحطاط و تباهی تشکیلات سیاست خارجی معاصر ایالات متحده را خلاصه می‌کند.»
سایه روابط ایالات متحده و روسیه
یک دیپلمات اهل آسیای مرکزی که خواست نامش فاش نشود گفت مقام‌های این منطقه در این اندیشه‌اند که ایالات متحده تا چه حد به هدف قرار دادن دور زدن تحریم‌های روسیه ادامه خواهد داد. به گفته مقام‌های غربی، تمامی کشورهای C5 در حالی که به ایالات متحده نزدیک‌تر می‌شوند، پیوندهای تاریخی عمیقی با مسکو دارند و این منطقه تسهیل‌کننده واردات و صادرات روسیه بوده که تحریم‌های ایالات متحده و اتحادیه اروپا را نقض می‌کند. در گذشته، ایالات متحده کشورهای منطقه را تحت فشار گذاشته بود تا با این جریان‌های غیرقانونی مقابله کنند.
اما ترامپ ماه جاری توافقی با مسکو برای واردات گازوئیل روسیه منعقد کرد؛ اقدامی که با هدف کاهش قیمت‌های داخلی سوخت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره انجام شد. روز جمعه، ترامپ تمام مفاد قانونی را لغو کرد که به او اجازه می‌داد تعرفه‌های سنگینی را بر برخی کشورهایی که مقادیر قابل توجهی نفت خام روسیه را خریداری می‌کنند یا به هر نحو به مسکو در دور زدن تحریم‌ها کمک می‌کنند، اعمال کند. کارشناسان گفته‌اند از جمله کشورهایی که ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند، هند و قزاقستان هستند.
هند، که روبیو پس از ازبکستان به آنجا سفر خواهد کرد، با وجود اظهارات ترامپ در فوریه مبنی بر اینکه هند موافقت کرده است خرید نفت از روسیه را متوقف کند، همچنان پس از چین دومین واردکننده بزرگ نفت خام روسیه در جهان باقی مانده است.