ایرانوبان | نگهبان ایران# سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی رشد جهانی را تقویت می‌کند؛ اما جنگ و بدهی‌ها چشم‌انداز اقتصادی را تهدید می‌کنند
صندوق بین‌المللی پول (IMF) اعلام کرد که اگرچه سرمایه‌گذاری‌های گسترده در حوزه هوش مصنوعی می‌تواند شوک‌های انرژی ناشی از جنگ در خاورمیانه را خنثی کرده و رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) واقعی جهان را به بالای ۳ درصد برساند، اما افزایش ریسک‌های کاهشی و بدهی‌های سنگین، بسیاری از کشورها را در وضعیت آسیب‌پذیر قرار داده است.
پیش‌بینی‌های رشد و نقش هوش مصنوعی
علیرغم تداوم درگیری‌ها که قیمت نفت را بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه نگه داشته است، صندوق بین‌المللی پول رشد جهانی در سال ۲۰۲۶ را ۳.۱ درصد پیش‌بینی کرده که نسبت به پیش‌بینی ۳ درصدی ماه جولای، افزایش اندکی دارد. گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی که همزمان با نشست‌های سالانه صندوق و بانک جهانی در بانکوک منتشر شد، با خوش‌بینانه‌ترین سناریوی ماه آوریل همخوانی دارد، اما از رشد ۳.۵ درصدی پیش‌بینی شده برای سال ۲۰۲۵ کمتر است.
این بهبود جزئی عمدتاً ناشی از تداوم سرمایه‌گذاری‌های قدرتمند در زیرساخت‌های هوش مصنوعی است. این موضوع منجر به ارتقای پیش‌بینی رشد برای اقتصادهای پیشرفته‌ای شده که در حال ساخت پلتفرم‌های هوش مصنوعی هستند و به‌ویژه کشورهایی که سخت‌افزار این حوزه را تأمین می‌کنند؛ از جمله کره جنوبی، مالزی، مکزیک و تایلند.
سیلوانا تنریرو، اقتصاددان ارشد صندوق بین‌المللی پول، در یک کنفرانس خبری اظهار داشت: «اقتصاد جهانی تاب‌آوری خود را نشان داده، اما این تاب‌آوری در حال رسیدن به محدودیت‌های خود است. ما باید از مرحله‌ی صرفاً مقابله کردن، به سمت بازسازی حرکت کنیم. بازسازی فضای مالی و تاب‌آوری بخش عرضه ضروری است.»
ریسک‌های اصلی و چالش‌های اقتصادی
تنریرو ریسک‌های اصلی کاهش رشد را شامل جنگ طولانی و تشدید شده در خاورمیانه (که فشار تورمی ایجاد می‌کند)، افزایش بازده اوراق قرضه (که هزینه‌های استقراض دولت‌ها را بالا می‌برد)، پدیده‌های آب‌وهوایی شدید ناشی از ال‌نینو و بازنگری در سودآوری هوش مصنوعی دانست که می‌تواند منجر به سقوط سرمایه‌گذاری و قیمت دارایی‌ها شود.
پتیا کووا بروکز، معاون مدیر تحقیقات صندوق بین‌المللی پول، در گفتگو با رویترز اشاره کرد که کشورها و شرکت‌ها با استفاده از ذخایر، جایگزینی تأمین‌کنندگان و کاهش تقاضا برای نفت، به سرعت با شوک قیمت‌ها مقابله کردند. او افزود که بدون این اقدامات، رشد جهانی در سال جاری به ۲.۵ درصد کاهش می‌یافت، اما با طولانی شدن جنگ، اثر این اقدامات در حال کاهش است.
شکاف میان کشورها و رکود در برخی مناطق
صندوق بین‌المللی پول به افزایش شکاف میان کشورهایی که از هوش مصنوعی بهره می‌برند و کشورهایی که از آن عقب مانده‌اند، اشاره کرده است. اکنون تنها ۳۲ کشور مسئول ۹۵ درصد از رشد جهانی هستند، در حالی که این رقم در ماه آوریل ۵۴ کشور بود.
برخی از اقتصادها با کاهش پیش‌بینی رشد مواجه شده‌اند؛ از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس که مستقیماً تحت تأثیر درگیری‌های میان آمریکا، اسرائیل و ایران قرار گرفته‌اند. پیش‌بینی می‌شود تولید ناخالص داخلی عربستان سعودی امسال ۳.۳ درصد کاهش یابد، در حالی که در ماه جولای رشد ۱.۷ درصدی برای آن پیش‌بینی شده بود. همچنین انتظار می‌رود ایران، عراق، کویت، قطر و امارات متحده عربی دچار رکود عمیق شوند.
وضعیت اقتصاد ایالات متحده و اروپا
در میان اقتصادهای بزرگ، صندوق بین‌المللی پول رشد ایالات متحده را برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ معادل ۲.۳ درصد پیش‌بینی کرده است. انتظار می‌رود اقتصاد آمریکا توسط مصرف خصوصی قوی، کاهش مالیات‌ها و سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی حمایت شود، هرچند اثر مثبت هوش مصنوعی به دلیل حجم بالای واردات مرتبط با آن، خنثی خواهد شد. همچنین پیش‌بینی رشد منطقه یورو برای سال ۲۰۲۶ از ۰ درصد به ۱.۱ درصد ارتقا یافته است.