ایرانوبان | نگهبان ایران# ریشه‌های امپریالیسم خشونت‌بار روسیه کجاست؟
پس از چهار سال و نیم از تهاجم گسترده روسیه به اوکراین، کرملین با وجود هزینه‌های سنگین انسانی و اقتصادی، تنها بخش کوچکی از خاک این کشور را تصرف کرده است. این مقاله به بررسی پرسش بنیادین درباره انگیزه‌های پوتین می‌پردازد: آیا این جنگ محصول فساد و آزمندی نخبگان است یا برخاسته از یک ایدئولوژی نئوامپریالیستی عمیق؟
هزینه‌های گزاف و بن‌بست نظامی
چهار سال و نیم از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین می‌گذرد، اما کرملین نتوانسته چیزی بیش از تکه‌ای از خاک اوکراین را تصرف کند. در مقابل، نیم میلیون سرباز روسی کشته شده‌اند، اقتصاد کشور در آستانه فروپاشی قرار دارد، روابط مسکو با غرب از هم گسیخته و وابستگی این کشور به چین روز به روز بیشتر می‌شود. با این حال، هیچ نشانه‌ای از تلاش ولادیمیر پوتین برای دستیابی به صلح دیده نمی‌شود. ارتش او همچنان به بمباران اوکراین ادامه می‌دهد و جبهه جنگ با ولع بیشتری، نیروهای نظامی را می‌بلعد تا آنچه پوتین می‌تواند جذب کند.
پرسش درباره انگیزه‌های جنگ
چه چیزی روسیه را به این جنگ بسیار پرهزینه و ظاهراً غیرمنطقی واداشته است؟ آیا می‌توان این رفتار را به آزمندی فردگرایانه، سرمایه‌داری بی‌قانون و فسادی که نخبگان روسیه به آن شهره‌اند، نسبت داد؟ یا با یک نئوامپریالیسم جمعی روبرو هستیم که در وسواس پوتین برای فتح سرزمین‌ها و رسالت تاریخی روسیه تجلی یافته است؟ 📖
دو دیدگاه متضاد در تحلیل روسیه
کتاب جدید ایلیا بودرتسکیس و ایلیا ماتویف با عنوان «امپریالیسم جدید روسیه»، پاسخی تازه و متقاعدکننده به این پرسش‌ها ارائه می‌دهد. تحلیلگران روسیه به نظر می‌رسد در دو جبهه مخالف گرفتار شده‌اند. گروه نخست، روسیه را چیزی فراتر از یک باند مافیایی برای پول‌سازی نمی‌بینند؛ ساختاری متشکل از کارآفرینان سیاسی که تنها به دنبال پیش‌بینی خواسته‌های کرملین و کسب بیشترین سود شخصی هستند. از نظر این گروه، روسیه‌ای که با بدبینی و فساد شناخته می‌شود، با ایده‌های بزرگ و والای سیاسی هیچ ارتباطی ندارد.
در مقابل، گروه دوم در همه جای سیاست، ردپای ایدئولوژی را می‌بینند. آن‌ها استدلال می‌کنند که روسیه کشوری امپریالیست و ناسیونالیست است که مملو از متعصبان ایدئولوژیک است. به باور این تحلیلگران، روسیه که تحت تأثیر قرن‌ها فرهنگ نظامی و عزم ریشه‌دار برای تسلط بر همسایگان خود است، نمی‌تواند به گونه‌ای جز این رفتار کند. 🇷🇺
رویکرد نظری جدید
ایلیا بودرتسکیس، نظریه‌پرداز سیاسی، و ایلیا ماتویف، اقتصاددان سیاسی، با استفاده از چارچوب‌های پیچیده مارکسیستی، تلاش می‌کنند تا این شکاف میان تحلیل‌های مبتنی بر فساد اقتصادی و تحلیل‌های مبتنی بر ایدئولوژی را پر کنند و ریشه‌های عمیق‌تر این رفتارها را واکاوی نمایند.