رهبران جهان در بحبوحه جنگهای خاورمیانه و اوکراین به سازمان ملل بازمیگردند
رهبران جهان این هفته برای مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک گرد هم میآیند تا برای دومین سال متوالی، بازگشت دونالد ترامپ به تریبون را تجربه کنند. محور اصلی گفتگوها، تشدید درگیریها در خاورمیانه و اوکراین و همچنین خطرات هوش مصنوعی خواهد بود. این نشست در حالی برگزار میشود که نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم تحت فشار قرار دارد و سازمان ملل نیز برای حفظ جایگاه خود با چالشهایی روبروست.
بازگشت ترامپ و چالشهای سازمان ملل
نزدیک به ۱۳۰ رئیس کشور در شرایطی گردهم میآیند که نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم تحت فشار است و خود سازمان ملل نیز برای حفظ اهمیت خود تلاش میکند. این سازمان با حملات ترامپ مواجه است که سهم آمریکا را کاهش داده و از دهها نهاد سازمان ملل خارج شده است. شی جینپینگ، رهبر چین، که آخرین بار در سال ۲۰۲۱ از طریق ویدئو در این گردهمایی دیپلماتیک سخنرانی کرده بود، این بار به نیویورک نخواهد آمد و در عوض، روز پنجشنبه در واشنگتن با ترامپ گفتگوهای دوجانبه خواهد داشت. این موضوع، بحثها درباره اهمیت سازمان ملل در حل بحرانهای جهانی را تشدید کرده است.
بحران روحی و مالی سازمان ملل با پرسشهایی درباره رهبر بعدی این سازمان ۸۰ ساله همراه شده است: آنتونیو گوترش، دبیرکل فعلی، دوره خود را در پایان سال ۲۰۲۶ به اتمام میرساند و هنوز هیچ نامزد پیشرویی برای جانشینی او وجود ندارد. دیپلماتها اعلام کردهاند که شورای امنیت ۱۵ عضوی سازمان ملل ممکن است نشستهای سطح بالایی را درباره اوکراین، هوش مصنوعی و خاورمیانه، از جمله گفتگو با رهبران عرب، برگزار کند. ریچارد گوان از گروه بینالمللی بحران میگوید: «بیش از یک سال پس از آغاز دوره دوم ترامپ، دیگر نمیتوانیم بگوییم سازمان ملل در حال سقوط آزاد است، اما میتوانیم بگوییم که در یک بحران بیانتها گیر افتاده است.» او افزود: «سازمان ملل شاید مانند سال گذشته در بخش مراقبتهای اضطراری نباشد، اما به نظر میرسد برای آیندهای قابل پیشبینی در یک مرکز تروما گرفتار شده است.» ایالات متحده با پرداخت ۷۲۵ میلیون دلار از سهم خود به بودجه عادی در این هفته، از از دست دادن حق رأی خود در مجمع جلوگیری کرد، اما همچنان بیش از یک میلیارد دلار به این سازمان بدهکار است و به طور مداوم خواستار کاهش هزینهها و اصلاحات است.
خطرات فزاینده هوش مصنوعی
این مجمع اندکی پس از آن برگزار میشود که چندین رهبر صنعت هوش مصنوعی خواستار کاهش هماهنگ توسعه این فناوری شدند و هشدار دادند که ممکن است به زودی خودبهخود پیشرفت کند و از کنترل انسان خارج شود. گوترش اعلام کرده است که هوش مصنوعی یک موضوع اصلی خواهد بود و افزود کشورهایی که در این زمینه پیشرو هستند، باید «حفاظهای مشترکی را برای جلوگیری از این رقابت مخرب که میتواند روزی به یک فاجعه عظیم در سطح جهانی منجر شود» ایجاد کنند. دبیرکل مدتهاست که حکمرانی جهانی هوش مصنوعی را پیشنهاد کرده است. در سال ۲۰۲۳، سازمان ملل یک نهاد مشورتی در مورد این فناوری ایجاد کرد که اعضای آن شامل مدیران اجرایی فناوری، مقامات دولتی و دانشگاهیان هستند. این هشدار، گوترش را در مقابل ترامپ قرار داده است؛ ترامپ خطرات هوش مصنوعی را «فریب» خوانده و گفته است که یک «توطئه بیمارگونه» علیه آن وجود دارد و چین از تردیدهای ایجاد شده در توسعه آن سود خواهد برد.
تشدید تنشها در خاورمیانه
خاورمیانه بار دیگر محور اصلی گفتگوها خواهد بود، زیرا جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران همچنان باعث افزایش تورم جهانی و بیثباتی منطقه میشود. پیشرویهای اخیر شبهنظامیان حوثی، کشتیرانی در تنگه حیاتی بابالمندب را تهدید میکند و میتواند قیمت انرژی را بیش از پیش افزایش دهد. گوترش گفت: «یافتن راهحل نظامی برای این مشکل بسیار دشوار است و تجربه جنگ در یمن نشان داد که مداخلات موفق چقدر پیچیده است.» وی افزود که فرستاده سازمان ملل در یمن «تلاش عظیمی» برای پیشبرد مذاکرات انجام میدهد. با این حال، مذاکرات صلح همچنان متوقف مانده است، زیرا ایران و ایالات متحده به تبادل حملات ادامه میدهند و ترامپ تهدید به تشدید عمده جنگ میکند.