ایرانوبان | نگهبان ایران# تنش در بازار نفت؛ افزایش حملات به نفت‌کش‌ها و کاهش ذخایر جهانی
با عبور قیمت نفت خام برنت از مرز ۱۰۶ دلار، تشدید حملات ایران به نفت‌کش‌ها در تنگه هرمز و تخلیه ذخایر جهانی، بازار نفت با واقعیت‌های فیزیکی جدی روبرو شده است. برخلاف گذشته که اظهارات سیاسی می‌توانست آرامش را به معامله‌گران بازگرداند، اکنون عوامل بنیادین بر گفتگوهای دیپلماتیک غلبه کرده‌اند.
پایان دوران تأثیرگذاری رسانه‌ای بر قیمت‌ها
شش ماه پیش، یک پست به‌موقع از سوی پرزیدنت ترامپ در شبکه اجتماعی TruthSocial می‌توانست بازار را آرام کند، اما اکنون این رویکرد دیگر کارایی ندارد؛ چرا که عوامل بنیادی (Fundamentals) بر حرف‌ها پیروز شده‌اند. در اوایل تنش‌ها میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، مقامات عالی‌رتبه آمریکا با بیانیه‌هایی درباره مذاکرات صلح، قادر بودند قیمت‌ها را پایین بکشند. حتی آتش‌بس کوتاه‌مدت در ماه ژوئن، با افزایش صادرات نفت از خلیج فارس و امید به پایان سریع درگیری‌ها، هفته‌ها بر قیمت‌ها فشار آورد؛ اما با پایان آتش‌بس، حملات متقابل دوباره از سر گرفته شد.
این وضعیت باید خوش‌بین‌ها را متقاعد می‌کرد که پایان جنگ مستلزم اقداماتی فراتر از پست‌های رسانه‌ای است، اما این اتفاق نیفتاد. دلیل اصلی این موضوع، تلاش کشورهای حوزه خلیج فارس برای یافتن راه‌های جایگزین برای انتقال نفت، از جمله استفاده از خطوط لوله و انتقال از کشتی به کشتی (Ship-to-ship transfers) بود. در همین میان، حوثی‌های یمن نیز با حمله به زیرساخت‌های انرژی عربستان، به این درگیری‌ها پیوستند.
واقعیت‌های فیزیکی و تغییر مسیر بازار
با وجود تشدید تنش‌ها، خوش‌بینی در بازار نفت بر این فرض حاکم بود که اجازه نخواهند داد اوضاع به یک فاجعه تبدیل شود؛ یعنی یک بحران عمیق انرژی جهانی که اقتصادها را به رکود بکشاند. اما با نگاه به گذشته، مشخص است که این فرض اشتباه بوده است. با وجود گزارش‌ها مبنی بر اینکه تولیدکنندگان خلیج فارس (از جمله عربستان و امارات) جریان نفت خود را به سطح پیش از جنگ بازگردانده یا حتی از آن فراتر رفته‌اند، قیمت‌ها بی‌وقفه صعود کرده‌اند. اکنون هر کاهش قیمت، از سطحی بالاتر نسبت به سه ماه پیش رخ می‌دهد. جنگ یک کف قیمتی (Floor) مستحکم برای شاخص‌های نفت ایجاد کرده که آن هم مدام در حال بالا رفتن است. این اتفاق به دلیل آشکار شدن واقعیت‌های فیزیکی بحران است که نمی‌توان با گفتگو آن‌ها را نادیده گرفت.
در مورد بازگشت جریان نفت به سطح پیش از جنگ، تردیدهایی وجود دارد. در حالی که برخی نهادهای ردیابی نفت‌کش مانند Kpler، Vortexa و TankerTrackers، میزان حرکت نفت‌کش‌ها را نزدیک به نرخ‌های پیش از جنگ گزارش کرده‌اند (که عمدتاً مدیون انتقال از کشتی به کشتی در سواحل عمان است)، برخی دیگر مانند Windward آمارهای بسیار پایین‌تری را ارائه می‌دهند. برای مثال، در گزارش مربوط به ۱۲ اکتبر، تنها دو نفت‌کش در حال عبور از تنگه هرمز مشاهده شده‌اند که هر دو برای جلوگیری از شناسایی، در حالت «تاریک» (Dark mode) حرکت می‌کردند.
افزایش ریسک و هزینه‌های حمل‌ونقل
عملیات انتقال از کشتی به کشتی، عرضه نفت‌کش‌ها را تحت فشار قرار داده است. ریسک بالای حمل نفت از خلیج فارس، نرخ کرایه حمل (Freight rates) را به بالاترین سطح تاریخی رسانده است؛ به‌طوری که اکنون هزینه حمل، نزدیک به یک‌سوم قیمت کل محموله را تشکیل می‌دهد، در حالی که این رقم پیش از جنگ کمتر از ۵ درصد بود.
علاوه بر این، ایران در دو هفته گذشته حملات خود به شناورها در تنگه هرمز، به‌ویژه نفت‌کش‌ها را تشدید کرده است. طبق گزارش Windward، تنها در ۱۱ اکتبر حداقل شش نفت‌کش مورد هدف قرار گرفته‌اند. هفته گذشته نیز UKMTO از ۹ حمله در محدوده تنگه هرمز در هفت روز نخست اکتبر خبر داد که معادل نیمی از کل حملات ماه گذشته است. همچنین رویترز با استناد به تحلیلگران دریایی، از دست‌کم ۱۲ حمله به نفت‌کش‌ها در هفته منتهی به ۵ اکتبر خبر داده است. برخلاف انتظار، تنگه هرمز با وجود حضور نیروی دریایی ایالات متحده و ایجاد کریدور جایگزین، به‌جای امن‌تر شدن، خطرناک‌تر شده است.