ایرانوبان | نگهبان ایران# بازگشت جریان نفت از تنگه هرمز
با وجود بازگشت حجم صادرات نفت خام از تنگه هرمز به سطوح پیش از جنگ، کمبود محصولات پالایش‌شده همچنان فشار بر بازار انرژی را حفظ کرده است. این وضعیت به معنای آن است که مصرف‌کنندگان در ایالات متحده و اروپا تا ماه‌ها با کاهش قیمت سوخت در جایگاه‌های سوخت‌رسانی مواجه نخواهند بود.
بازگشت جریان نفت خام
در هفته گذشته، تغییر چشمگیری در عرضه نفت خام که از تنگه هرمز (که همچنان تحت تهدید است) عبور می‌کند، مشاهده شده و حجم نفت صادراتی تقریباً به سطوح پیش از جنگ بازگشته است. با این حال، آنچه از تنگه هرمز، یا بخش‌های زیادی از روسیه و اکنون چین خارج نمی‌شود، محصولات پالایش‌شده مانند بنزین و گازوئیل است. این یعنی علی‌رغم موفقیت ظاهری محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده و اسکورت مداوم نفت‌کش‌ها توسط نیروی دریایی آمریکا، قیمت سوخت برای مصرف‌کنندگان در آمریکا و اروپا در ماه‌های آینده تغییر چندانی نخواهد کرد.
به گفته شرکت کشتیرانی کپلر (Kpler)، روند بازیابی جریان نفت خام از خلیج فارس (و برای عربستان سعودی از طریق بندر جایگزین در دریای سرخ) بسیار خیره‌کننده بوده است. میانگین جریان هفتگی از حدود ۶ تا ۸ میلیون بشکه در روز در اواسط سپتامبر، اکنون تقریباً دو برابر شده و به حدود ۱۳.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است. عربستان سعودی به‌ویژه عملکردی فراتر از آمارهای صادراتی سال ۲۰۲۵ خود داشته است؛ به طوری که حجم عظیمی از نفت خام از تنگه هرمز و مقادیر قابل توجهی از طریق دریای سرخ خارج می‌شود. کپلر برآورد می‌کند که صادرات نفت خام عربستان حداقل ۶.۴ میلیون بشکه است، در حالی که این رقم پیش از جنگ ۵.۴ میلیون بشکه بود.
چالش‌های باقی‌مانده و فشار اقتصادی
اگرچه تعیین دقیق میزان بازیابی جریان‌های هرمز به دلیل تفاوت آمارهای سرویس‌های ردیابی نفت‌کش‌ها دشوار است، اما روند کلی روشن است: نفت دوباره در حال جریان یافتن از هرمز است. این بازیابی نسبی پس از هفت ماه جنگ، به مقامات دولت ترامپ امیدواری بخشیده است؛ آن‌ها معتقد بودند ترکیب اسکورت‌های آمریکایی و محاصره از راه دور شناورهای ایرانی، که شریان اقتصادی تهران محسوب می‌شود، هم به اقتصاد جهانی آرامش می‌دهد و هم ایران را به پذیرش شرایط سوق می‌دهد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، بر این باور است که با تخلیه آخرین محموله‌های نفتی ایران به چین در دوران آتش‌بس، ممکن است ظرف چند هفته ذخایر مالی ایران به پایان برسد. تهدید اقتصادی برای مردم ایران، اگر نگوییم برای رژیم، با کاهش سریع ارزش پول ملی و نبود راه روشن برای تأمین کالاهای وارداتی، بسیار واقعی است.
با این حال، مشکلات همچنان متعدد هستند. اولین و مبرم‌ترین مسئله این است که بازیابی جریان در هرمز یک‌جانبه است: جریان نفت خام تقریباً به حالت عادی بازگشته، اما جریان محصولات پالایش‌شده تنها کمی بیش از نصف سطح پیش از جنگ است و گاهی حتی کمتر از آن نیز می‌شود. کپلر برآورد می‌کند که روزانه ۳ میلیون بشکه از محصولات پالایش‌شده در معادله هرمز مفقود است. این کمبود با تداوم حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه و بازگشت ممنوعیت‌های صادرات محصولات پالایش‌شده توسط چین، تشدید شده است؛ پکن عجله‌ای برای تأمین نیازهای جهانی ندارد.